Schopenhauer i Nietzsche jako nieświadomi prekursorzy psychoanalizy

Na środowych spotkaniach u Freuda dyskutowano zarówno o filozofii Arthura Schopenhauera, jak też Fryderyka Nietzschego. Obaj wielcy myśliciele stworzyli swoiste teorie nieświadomego. Nie było to naturalnie dokładnie to samo rozumienie tego terminu, jakie zaproponowała psychoanaliza. Jednak Nietzsche wyraźnie pisał, o tym, że w człowieku panuje jakieś Selbst, coś co wymyka się świadomości. To raczej zwierzęca część człowieka. Schopenhauer znany jest jako metafizyk woli. Jest to termin, który oznacza substancję samą, to z czego składa się świat. Ale substancja ta możliwa jest tylko do rozpoznania intuicyjnego w człowieku jako jego chcenie, wola właśnie. W tym znaczeniu, wola - i szeroko, i wąsko rozumiana, jest czymś nieświadomym, co dopiero świadomym powinno zostać uczynione. Oczywiście ujęcie to jest filozoficzne, ale momentami wola ta jawi się jak freudowski popęd życia. Można powiedzieć, że freudyzm, częściowo, jest schopenhaueryzmem stosowanym, użytym jako forma terapii.

 

Czy Freud popełniał plagiat? Czy teoria Freuda traci cokolwiek na swojej oryginalności ze względu na te wspaniałe filozoficzne korzenie? Oczywiście odpowiedź na oba pytania brzmi: NIE! Freud lubił podkreślać oryginalność swojej myśli. Cóż w tym dziwnego? Nie mógł jednak nie zdawać sobie sprawy z filozoficznych ujęć nieświadomego. Istnieje zresztą bogata literatura na ten temat. Gdyby Freud nie znał tych odniesień, nie odcinałby się od nich tak gwałtownie. Całej społeczności psychoanalitycznej przypomniał je jeszcze za życia Freuda Wilhelm Windelband i Israel Levin. Przez całą drugą połowę XIX wieku żyto w kręgach intelektualnych Cesarstwa Niemieckiego, Austro-Wegierskiego i pewnie też Francji filozofią Schopenhauera, a później też von Hartmanna. Freud nawet jeśli nie czytał tych autorów, nie mógł nie znać ich idei. Nie zmienia to jednak tego, że to Freud właśnie, a nie kto inny (na pewno nie Charcot, czy Janet) dokonał rewolucji w psychologii tworząc psychoterapię, psychoanalizę i psychologię głębi. To dzięki niemu współcześnie mamy psychoterapię i nie ma takiego nurtu terapii, który czegoś nie zawdzięczałby odkryciom Freuda. Nawet jeśli są ludzie, którym się to nie podoba...

 

Terapią, która eksploruje świat nieświadomych znaczeń jest terapia psychoanalityczna i psychodynamiczna. Do takiej terapii mogę Państwa zaprosić!

 

Zachęcam do kontaktu:

 

- psychoterapia

- superwizja

- seminaria teoretyczne

 

Jakub L. Przybyła 

Gabinet Psychoterapii psychodynamicznej IMAGO, Kraków

tel. 888 867 115

gabinet.imago@gmail.com 

 

A. Schopenhauer

 

 

F. Nietzsche

 

Psychoanaliza - za i przeciw.

W ostatnim czasie powróciłem do dość już starej książki brytyjskiego psychologa Stephena Frosha Psychoanaliza za i przeciw. Książka w oryginale ukazał się w 1997 roku, w Polsce - w 2011. Co ważne, wydało ją w Polsce wydawnictwo psychoanalityczne, Oficyna Ingenium. Polscy analitycy są też autorami tłumaczenia tej książki. To bardzo dobrze świadczy o autokrytycyzmie środowiska analitycznego w Polsce, a postawę taką, zaleca sam Frosh. Trudno byłoby opisać w szczegółach tą bogatą w treść książkę. Przede wszystkim warto zachęcić do jej lektury. Autor nie jest psychoanalitykiem, choć zajmował się nią zawodowo z pozycji akademickiej. Jest jej krytykiem, ale - jak sam pisze - krytykiem życzliwym. W swojej książce pokazuje zarówno słabości tej dziedziny wiedzy, jak również ogromny potencjał. 

 

Jeśli ktoś bierze udział w dyskusji o psychoanalizie, stara się ją krytykować, bronić lub dewaluować, nie wyobrażam sobie, by mógł pominąć książkę Frosha. Oczywiście zapewne tak się dzieje... Wsłuchując się w debatę na temat terapii psychoanalitycznych i psychodynamicznych można pomyśleć, że krytycy tych terapii cierpią na brak czasu na czytanie... szczególnie pozycji przychylnych tym terapiom. Mam wrażenie, że przedstawiciele środowisk psychodynamicznych (psychoanalitycznych) są jednak bardziej zainteresowani zrozumieniem silnych i słabych stron swojego podejścia (choć i tu nie brak dogmatyków!). Serdecznie polecam lekturę książki!

 

 

fot. autora

Zapraszam do kontaktu:

Jakub L. Przybyła Gabinet Psychoterapii w Krakowie

tel. 888 867 115 

gabinet.imago@gmail.com

Facebook 

 

Krakowskie seminarium z Freuda

Idąc w ślady Jeana-Michela Quinodoza raz w miesiącu w siedzibie Gabinetu Psychoterapii w centrum Krakowa grupa terapeutów czyta teksty Freuda. Zaczęliśmy od tekstu Nieświadomość, by zaraz potem przejść do tomu poświęconego technice terapii. Zapoznawanie się z myślą Freuda jest jednocześnie okazją do tego, by przyjrzeć się rozwojowi psychoanalizy w ogóle. Dlatego na spotkaniach pojawiali się też inni pionierzy analizy, m.in.: Wilhelm Stekel, Sandor Ferenczi, Sabina Spielrein.

 

Formuła spotkań jest dość luźna, pomimo istnienia pewnej struktury. Jednak grupa nie jest zamknięta i istnieje możliwość dołączenia do wspólnej pracy. 

 

Studiując pisma pionierów psychoanalizy wciąż można wiele się nauczyć o terapii w ogóle. Wiele z poruszanych w nich problemów, pozostaje aktualnymi do dzisiaj.

 

Zapraszam do kontaktu:

 

Jakub L. Przybyła Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

tel. 888 867 115

 

Facebook 

 

fot. autora

 

O psychoterapii psychodynamicznej

Psychoterapia psychodynamiczna nie jest sztuką ezoteryczną lub pozostałością po świetności psychoterapii psychoanalitycznej. Jest to jedna z najlepiej opracowanych i intelektualnie uzasadnionych terapii psychologicznych. Obecnie w Polsce odbywa się debata na temat prawomocności i skuteczności terapii w ogóle. Istnieją środowiska i nurty, które chętnie deprecjonują konkurencję. Szczególnie obiektem ataków podlega psychoanaliza. Szkoda. Najczęściej krytyka psychoanalizy wynika z jej kiepskiej znajomości. Pewien profesor psychologii, na przykład, oszczędza psychoterapię psychodynamiczną krytykując jednocześnie psychoanalizę za posługiwanie się staromodnymi i "nienaukowymi" pojęciami wyparcia, projekcji itp. Brak najwyraźniej profesorowi wiedzy, że podstawą dla terapii psychodynamicznej są te właśnie pojęcia i terapia ta korzysta z teorii psychoanalizy. To, co ją odróżnia, to bogaty zbiór badań nad jej skutecznością. A te, pokazują, że jest ona skuteczna.

 

Psychoterapia psychodynamiczna to nie jedna szkoła. Istnieje przynajmniej kilka różnych jej odmian. Jedną z najlepszych opisów tej terapii przedstawił Glen Gabbard.

 

Polecam zapoznanie się z wywiadem z Januszem Kitrasiewiczem, który krótko stara się scharakteryzować czym terapia psychodynamiczna jest w ogóle, ale też w jego rozumieniu: 

 

 Zapraszam do kontaktu:

 

Jakub L. Przybyła Gabinet Psychoterapii Kraków

tel. 888 867 115

gabinet.imago@gmail.com 

Psychodynamiczna terapia. Psychodynamiczna superwizja

Szanowni Państwo

Psychoterapia psychodynamiczna jest jedną z najstarszych i najbardziej przemyślanych psychoterapii. Istnieją również badania, tzw. naukowe, które potwierdzają skuteczność niektórych strategii terapii psychodynamicznej. Metody badania naukowego są różne. Rozciągają się od spekulatywnego tworzenia teorii, poprzez obserwacje, po ściśle kontrolowane eksperymenty. Różne dziedziny wiedzy, można uzasadniać w różny sposób. Nie zawsze te same procedury badawcze można stosować do różnych dziedzin aktywności poznawczej. Krótko mówiąc, istniejąca współcześnie presja naukowego uzasadnienia, jest rodzajem mitologii i bardzo ograniczonego i prymitywnego spojrzenia na naukową i poznawczą praktykę człowieka. Ale mimo to, terapie psychodynamiczne, radzą sobie z wymogami, które ta mitologia tworzy.

Terapia psychodynamiczna odwołuje się do psychodynamicznego rozumienia ludzkiego umysłu. Dlatego jest terapią, która należy do szerokiego grona terapii psychoanalitycznych. To, co w szczególności odróżnia  psychoterapię psychodynamiczną od psychoanalizy i terapii psychoanalitycznej, to nastawienie tej pierwszej na proces leczenia. Zatem o ile psychoanaliza jest rodzajem epistemologii, praktyki poznawania siebie i innych, terapia psychodynamiczna jest przede wszystkim rodzajem leczenia.

Zapraszam Państwa do współpracy. 

Oferuję psychoterapię psychodynamiczną oraz superwizję psychodynamiczną dla praktyków terapii. Zapraszam serdecznie do kontaktu:

Jakub L. Przybyła Gabinet Psychoterapii Kraków

tel. 888 867 115

gabinet.imago@gmail.com

Facebook

 

Fot. autora

Nowy rok (2026)

 Rozpoczął się kolejny rok. To raczej symboliczna, niż realna zmiana. Jednak można ją wykorzystać do rozpoczęcia czegoś nowego. Zawsze trzeba znaleźć punkt, w którym nastąpi jakiś początek, z którego dokona się pierwszego kroku. Czemu nie początek roku? Jeśli ktoś zastanawia się nad podjęciem psychoterapii, to jest to najlepszy czas. 

Ponieważ koniec roku to w mojej pracy koniec prowadzonych procesów terapeutycznych, od stycznia pojawiają się nowe godziny, w których mogę przyjąć pacjentów. Dlatego serdecznie zapraszam do kontaktu i rozpoczęcia współpracy.

Zapraszam:

 Jakub L. Przybyła

tel. 888 867 115

gabinet.imago@gmail.com

Psychoterapia psychodynamiczna w Krakowie 

 

 

Fot. autora

Czytanie Freuda

 

We wrześniu tego roku ukazał się kolejny numer czasopisma psychoterapeutycznego Psychoterapia Psychodynamiczna w Polsce. Również w tym numerze pojawił się mój krótki artykuł w formie recenzji. Tym razem jest to recenzja książki Jean-Michel Quinodoza, Czytanie Freuda. Chronologiczna eksploracja dzieł Freuda. Zamieszczam tutaj jej początkowy fragment:

 

"Dzieła Sigmunda Freuda stały się integralną częścią współczesnej kultury. Zarówno w sferze nauki, jak również w literaturze i kulturze popularnej koncepcje słynnego wiedeńczyka stały się czymś, co stanowi stały punkt odniesienia, jak również źródło inspiracji. We współczesnej nauce, od czasu słynnych publikacji Erica Kandela, myśl klasycznej psychoanalizy stanowi inspirację w badaniach nad mózgiem. Efektem tego jest powstanie neuropsychoanalizy, ruchu interdyscyplinarnego, który stara się łączyć badania neuronauki z ustaleniami psychoanalizy. Przypomina to tym samym, że Freud był nie tylko wybitnym psychologiem, ale również zdolnym badaczem mózgu. Być może jednak klasyczna psychoanaliza jest współcześnie najbardziej żywa w dyskursach filozofii i literaturoznawstwie. Francuski filozof i krytyk Freuda, Michel Onfray podkreśla we wstępie swojej książki Zmierzch bożyszcza (2012), że wiedza ta jest oficjalną częścią humanistycznego wykształcenia w jego ojczyźnie. Każdy maturzysta uczący się filozofii poznaje słynne opisy przypadków zaprezentowane przez autora Kultury jako źródła cierpień. Wspominając własne doświadczenie zauważa:

>Spędziliśmy więc rok z Dorą, Małym Hansem, Człowiekiem od wilków, Człowiekiem od szczurów i sędzią Schreberem, którzy stanowili przykłady histerii, fobii, nerwicy dziecięcej, nerwicy natręctw i paranoi. Freud zapewniał, że osobiście i z sukcesem leczył osoby kryjące się pod tymi pseudonimami (...) Znajomości tych przypadków wymagano na maturze, znajdowały się one w programie oficjalnego nauczania uniwersyteckiego i udało się z nich napisać niejeden dyplom, w moim przypadku – licencjat z filozofii...< (Onfray, 2012, s.19)

Oczywiście trzeba tu zaznaczyć, że Onfray najwyraźniej nie przykładał się do nauki tego materiału, bo wiedziałby, że Freud nigdy nie leczył Schrebera, ba – nawet nigdy osobiście się z nim nie spotkał i nie ukrywał tego. A w przypadku Dory czy Człowieka od wilków przyznawał się do tego, że nie udało mu się im pomóc. Człowiek-wilk, Siergiej Pankiejew, dzięki Freudowi i pomocy innych analityków mógł w ogóle funkcjonować społecznie, choć trzeba przyznać, że Freud nie potrafił odnieść się do głębszych, nieneurotycznych aspektów jego patologii. Za to Mały Hans, Herbert Graf, jako dorosły człowiek stał się wybitną osobistością w świecie międzynarodowej opery...

Zadać można sobie jednak pytanie czy znajomość dzieł Freuda jest równie duża wśród psychoterapeutów, co francuskich maturzystów? Ogólnie ujmując sprawę, pewnie tak. Czy jednak jest to znajomość bardzo głęboka? Czy jest to wiedza poprzedzona lekturą źródłową? Podejrzewam, że tylko garstka osób wnikliwie czytała Studia nad histerią albo Objaśnienie marzeń sennych. Sytuację pogarsza fakt, że w języku polskim nie ukazała się wciąż pełna edycja dzieł Freuda i jego korespondencji. Tylko dzięki wielkiemu wysiłkowi wybitnego tłumacza, jakim był przedwcześnie zmarły Robert Reszke, wiele jego prac w języku polskim jest w ogóle dostępna. Można dużo zarzucać tym tłumaczeniom, jednak najważniejsze, że w ogóle zostały napisane. Może w wielu miejscach wymagają poprawy i uczynienia tekstu łatwiejszym w lekturze, ale w innych kwestiach proponują bardzo zgodną z duchem i literą oryginalnego dzieła translację. Szczęśliwie dostępnych jest kilka bardzo dobrych prac wprowadzających w dzieło ojca psychoanalizy. Można tu wymienić przede wszystkim monografię autorstwa filozofki Z. Rosińskiej (2002), tłumaczenie historycznej pozycji na temat Freuda i jego teorii autorstwa P. Gaya (2012) i świetny słownik J. Laplancha i J.-B. Pontalisa (1996), który w końcu doczekał się w Polsce nowej edycji. Sami psychoanalitycy niestety rzadko piszą o klasycznej psychoanalizie, a jeśli to już robią, jak choćby W. Hańbowski (2022), to jest to bardzo wstępna praca. Na szczęście nakładem wydawnictwa ISP im. H. Segal, z którym wspomniany analityk jest związany, ukazała się świetna pozycja wprowadzająca w dzieło wiedeńczyka autorstwa szwajcarskiego psychoanalityka J.-M. Quinodoza (2023). Chciałbym polecić lekturę tej książki, ponieważ zastępuje ona po części wysiłek związany z czytaniem oryginalnych dzieł Freuda. Praca ta jest efektem prowadzonych od 1988 roku przez autora seminariów dotyczących dzieł ojca psychoanalizy. Dzięki niej można zapoznać się nie tylko z logiką wyłaniania się teorii, jej ewolucją, wewnętrznymi napięciami i problemami, ale także poznać kontekst historyczny, w którym pomysły Freuda powstawały. Inną zaletą prezentowanego dzieła jest przedstawienie rozwoju wielu koncepcji, który następował w kolejnych stu latach istnienia psychoanalizy. Trudno byłoby oczywiście opisać tutaj szczegółowo treść całej książki. Jasną rzeczą jest to, czego ona dotyczy. Postaram się za to przedstawić kilka fragmentów, które szczególnie przykuły moją uwagę."

 

Zapraszam do zapoznania się z treścią całego numeru.

Zapraszam również do kontaktu: 

Jakub L. Przybyła

psychoterapia i superwizja psychodynamiczna w Krakowie

gabinet.imago@gmail.com

tel. 888 867 115