Od dawna nauki biologiczne, w tym szczególnie etologia, a później socjobiologia przyczyniały się do dyskusji na temat natury człowieka. Dzięki temu spojrzeniu powstała psychologia ewolucyjna, próbująca wyjaśniać życie psychiczne człowieka w oparciu o nowoczesną teorię ewolucji. Trudno zaprzeczać, że człowiek jest jednym ze zwierząt i z nimi dzieli wiele mechanizmów funkcjonowania. Psychologowie ewolucyjni zwracają uwagę nawet na mechanizmy psychodynamiczne, które miałyby ewoluować z różnych strategii społecznych i intraindywidualnych obecnych u naczelnych. Dzięki temu można próbować rozumieć pewne zachowania człowieka poprzez wykorzystanie wiedzy zdobytej w baniach nad innymi ssakami. Można jednak spojrzeć na sprawę z perspektywy podkreślającej ogólne podobieństwo ssaków i szukać wspólnych im mechanizmów adaptacji, funkcjonowania, albo nawet dzięki wiedzy dotyczącej ludzi, lepiej rozumieć zwierzęta. Tutaj łatwo popaść w pułapkę zbytniego antropocentryzmu i szowinizmu gatunkowego. Dlatego warto pamiętać o przestrodze Fransa de Waala, wybitnego prymatologa, by patrzeć na zdolności zwierząt biorąc pod uwagę ich możliwości i ograniczenia różne od ludzkich (tu warto odwołać się do jego książki Bystre zwierzę). W innej książce Wiek empatii De Waal zwraca uwagę na zdolności zwierząt do współodczuwania i troski o innych przedstawicieli tego samego, a czasem też innego gatunku. W ten sposób De Waal, podobnie jak nieżyjący już, Jaak Panksepp czy też John Bowlby, pokazują wspólną płaszczyznę funkcjonowania wszystkich ssaków, a czasem i innych zwierząt. To cenna lekcja, którą można wykorzystać zarówno w ochronie zwierząt i zapewnieniu im praw, jak też rozumieniu człowieka. Człowiek bowiem jest jak inne ssaki skłonny do zachować agresywnych, ale też zdolny do najwyższych poświęceń i głębokich emocjonalnych związków.
Książkę Fransa de Waala Wiek empatii śmiało polecam lekturze. Zapraszam też na stronę gabinetu:
gabinet.imago@gmail.com
tel. 888 867 115
