Po co psychoanaliza?

Pod koniec listopada tego roku ukazało się tłumaczenie książki Elisabeth Roudinesco Po co psychoanaliza? Autorka ta znana jest w Polsce dzięki monumentalnej biografii Lacana oraz książce na temat perwersji.

Najnowsza książka francuskiej badaczki wydana w Polsce ma cechy wspólne z poprzednimi dwoma - wyraża swoisty, francuski punkt widzenia na psychoanalizę, oraz wyraża krytykę współczesnej zmedykalizowanej rzeczywistości lecznictwa psychiatryczno - psychologicznego.

W przedmowie do książki Roudinesco pisze:

"Ta książka powstała z obserwacji. Zastanawiałam się, dlaczego - po stu latach istnienia i niepodważalnych dowodach klinicznych - psychoanaliza jest dziś tak brutalnie atakowana przez tych, którzy chcą ją zastąpić leczeniem chemicznym, uznawanym za skuteczniejsze, gdyż sięgające jakoby do tak zwanych mózgowych przyczyn rozdarcia duszy.

Nie podważając użyteczności tych substancji i nie zapominając o komforcie, jaki przynoszą, chciałam pokazać, że nie są one w stanie wyleczyć człowieka z jego psychicznych - normalnych czy patologicznych - cierpień. Śmierć, namiętność, seksualność, szaleństwo, nieświadomość, relacje z innymi kształtują podmiotowość każdego człowieka - i na szczęście żadna godna tego miana nauka z tym faktem się nie upora.

Psychoanaliza świadczy o postępie cywilizacji wobec barbarzyństwa. Przywraca myśl, że człowiek jest wolny w swoich słowach i że jego los nie ogranicza się do bytu biologicznego. Dlatego w przyszłości powinna zajmować miejsce obok innych nauk, aby móc walczyć przeciwko obskuranckim roszczeniom sprowadzającym myśl do neuronu czy mylącym pragnienia z wydzieliną chemiczną."

Autorka celnie i ciekawie krytykuje zarówno pewne trendy obecne w kulturze, medykalizację i pozorną naukowość współczesnych systemów klasyfikacji psychiatrycznej, jak i tendencję do widzenia problemów ludzkich jako problemów mózgu, a nie duszy. Oczywiście leki przynoszą ukojenie, ale nie rozwiązuję konfliktów i dylematów. Nie dają pocieszenia wobec zmiennych kolei losu i nie nadają sensu ludzkiej egzystencji.

Zapraszam na stronę Gabinetu Psychologicznego:

Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

Fot. autora, prawa zastrzeżone.

Psycholog Kraków

Centrum Psychoterapii

Psychoterapia dzisiaj

Z uwagą przeczytałem krótki tekst Andrzeja Turowskiego Manifest. Sztuka, która wznieca niepokój (Wydawnictwo Książka i Prasa, Warszawa 2012). Jak sugeruje sam tytuł tekst ten jest manifestem artystycznym. Związki sztuki i psychologii są różnorakie i bardzo głębokie. Podobnie można powiedzieć o związkach sztuki i psychoanalizy. Krótko warto zaznaczyć, że dla Jacquesa Lacana surrealizm był jednym ze źródeł inspiracji właśnie. Tekst Turowskiego można wpisać w tradycję sztuki zarówno walczącej, zaangażowanej, jak też awangardowej. Jego główna teza głosi, że sztuka powinna być zaangażowana w praktykę polityczną, taką która problematyzuje demokrację i realność społeczną. Być może taka polityczność bliska jest temu, o czym pisała Chantal Mouffe w eseju Polityczność (Wydawnictwo KP, Warszawa 2008). Oczywiście manifest Turowskiego wpisuje się w tradycję ideową intelektualnej lewicy. Dlatego w tekście odnajdujemy odwołania do Deborda, Rancièra, czy Žižka Odwołując się do tego ostatniego, Turowski wskazuje, że praktyka społeczna opanowana jest przez logikę nadmiernej konsumpcji podlegającej analizowanemu przez Lacana nakazowi superego (nad-ja): rozkoszuj się! Paradygmatem jest tu przesłodzona substancja coca coli, której nigdy dość! Ideą sztuki, która wznieca niepokój jest sztuka angażująca się w społeczny dyskurs i  wskazująca jego mechanizmy. 

Książka ta zwróciła moją uwagę na zaangażowanie społeczne psychoterapii. Pomimo deklaratywnej ideologicznej neutralności psychoterapia psychoanalityczna i psychodynamiczna angażuje się poprzez analizę źródła rozkoszy podmiotu (tego, co nieświadome). W ten sposób wytrąca też człowieka z trybów społecznego spektaklu o którym pisał niegdyś Guy Debord. Jak uczy Žižek, wszędzie można znaleźć zaangażowanie ideologiczne. Odkrywanie zaś tego zaangażowania na płaszczyźnie społecznej podobne jest pracy psychoanalityka W tym sensie psychoterapia psychodynamiczna jest terapią, która wznieca niepokój.

Zapraszam do odwiedzenia strony Gabinetu Psychoterapii:

Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

Fot. autora. Prawa zastrzeżone.

Psycholog Kraków

Psychoanaliza i kultura

Część środowiska psychoterapeutów psychodynamicznych uważa, że teoria psychoanalityczna powinna być używana jedynie do opisu rzeczywistości klinicznej; tej rzeczywistości, która rozgrywa się w gabinecie psychoterapeutycznym. Trudno zgodzić się z takim wnioskiem. Psychoanaliza jest nie tylko wiedzą kliniczną, ale też antropologią, psychologią rozwojową, psychologią kultury. Ten kierunek myślenia wytyczył już Freud, a jego następcy chętnie wspierali jego wysiłki w odsłanianiu psychologicznych mechanizmów kultury. Analizy takie przeprowadzali również chętnie psychoanalitycy nurtu kleinowskiego, chodzi tu głównie o Hannę Segal. Jednak najbardziej znanym teoretykiem kultury odwołującym się do pojęć freudowskich i lacanowskich jest Slavoj Žižek.  Niektórzy mają go za filozoficznego hochsztaplera, inni za geniusza. Nie można jednak odmówić mu, że jego książki i wykłady pobudzają do myślenia. Jednym z ciekawszych projektów tego słoweńskiego filozofa jest psychoanalityczna analiza kina wyrażona m.in. w dokumencie The Pervert's Guide to Cinema. Zapraszam do zapoznania się z całością tego ciekawego filmu. Natomiast tutaj polecam dwa fragmenty dostępne w internecie (brak tu tłumaczenia z języka angielskiego):

Zapraszam również na stronę internetową:

Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

Kraków, Plac Szczepański 3/42

Psycholog Kraków

Psychologia nieświadomego

W ramach działalności Gabinetu Psychoterapii zajmuję się również poszukiwaniami teoretycznymi oraz działalnością naukową. Moje zainteresowania naukowe skupiają się w dużej mierze na powiązaniach filozofii z psychologią nieświadomego, tzw. psychologią głębi, a w szczególności - z psychoanalizą. 

Zapraszam do lektury mojego artykułu, który ukazał się w 2008 roku w czasopiśmie Psychoterapia:

Narodziny nieświadomego. Historia i znaczenie pojęcia.

The Birth of the Unconscious. The Genese and the Meaning of the Idea

Zapraszam również na stronę internetową Gabinetu:

Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

Kraków, Pl. Szczepański 3/42

Fot. M.A. Prawa zastrzeżone.