Badania nad psychoterapią psychodynamiczną

Już parę razy podejmowałem tutaj temat badań nad psychoterapią. Z jednej strony trzeba zauważyć trudności metodologiczne tych badań - problemy z ich trafnością i rzetelnością, z drugiej zaś strony warto mieć świadomość przeceniania w obecnej kulturze faktu bycia "naukowym", "naukowo uzasadnionym", "opartym o dowody". Druga uwaga odnosi się szczególnie do faktu historycznie zmiennych kryteriów naukowości i metodologicznej poprawności.

Pomimo tych zastrzeżeń warto przyznać, że psychoterapię się bada i te badania coś pokazują. Nie można ich wyników przeceniać, ale też nie można ich łatwo odrzucać.

Tym razem chciałem zarekomendować przegląd badań nad psychoterapią psychodynamiczną zaburzeń osobowości przedstawiony w rozdziale autorstwa Falka Leichsenringa w książce Psychoterapia psychodynamiczna zaburzeń osobowości (Wyd. UJ, 2013). Jakie wnioski można wyciągnąć z tego przeglądu badań? Po pierwsze, że metody badań psychoterapii są bardzo różne i nie zawsze można porównywać otrzymane rezultaty. Po drugie, że psychoterapia psychodynamiczna, szczególnie długoterminowa interpretacyjna (ekspresywna) psychoterapia psychodynamiczna, jest skuteczna w leczeniu większości zaburzeń osobowości. Trzeci wniosek: zmiany uzyskane dzięki wspomnianej terapii, utrzymują się długo po jej zakończeniu. Po czwarte: psychoterapia psychodynamiczna, szczególnie nastawiona na analizę przeniesienia (TFP), bywa w wielu aspektach skuteczniejsza od terapii behawioralnej, a także specjalnej dialektycznej psychoterapii behawioralnej. Wniosk ogólny: długoterminowa psychoterapia psychodynamiczna, używająca zarówno metody wspierania, jak i interpretowania, jest skuteczną i być może najlepszą formą leczenia zaburzeń osobowości.

Zapraszam na stronę Gabinetu:

Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

Obraz St. I. Witkiewicza, zdj. pobrano: fineart

zaburzenia osobowości Kraków

Agresywność i psychoterapia

Psychoterapia to zjawisko kulturowe. Jak wiele tego rodzaju zjawisk, i ona jest wewnętrznie zróżnicowana: heterogeniczna i heteronomiczna. Można oczywiście szukać punktów wspólnych, czynników uniwersalnie leczących, ale faktem pozostaje, że nurty psychoterapeutyczne są różne, odwołują się do różnych przekonań o naturze ludzkiej psychiki, wizji człowieka, technik leczniczych i w końcu do tego, czym ma być uleczenie.

Wiele z nurtów psychoterapii skupia się na efektywnym działaniu, poprawnym myśleniu, panowaniu nad emocjami, relaksie itp. Tym, czego najczęściej tego rodzaje terapii nie dotykają, to sprawa ludzkiej agresywności. 

Freud, jako twórca psychoterapii i psychoanalizy, odznaczył się i na tym polu. To on właśnie zajął się ludzką agresją i autoagresją. Kolejną analityczką, która zwróciła szczególną uwagę na ludzką agresję, była Melanii Klein. To ona pokazała, że impulsy agresywne towarzyszą człowiekowi od wieku niemowlęcego, co uprawdopodabnia ich wrodzony charakter. Również liczni naukowcy z dziedzin bio - spolecznych, takich jak: etologia, biologia ewolucyjna, socjobiologia czy psychologia ewolucyjna opisali człowieka, jako istotę o wrodzonych tendencjach agresywnych, wykorzystującą ją do regulacji życia społecznego i przetrwania.

Psychoanaliza i psychoterapia psychodynamiczna eksploruje agresywność i autoagresywność pacjenta, szczególnie wtedy, kiedy stają się one przyczyną cierpienia - w relacjach interpersonalnych, w odniesieniu do własnego dobra, możliwości i zdolności.

Można zaryzykować twierdzenie, że terapia, która nie rozpoznaje fenomenów ludzkiej destrukcyjności i agresywności, wszelkie leczenie pozostawi niedokończonym.

Zapraszam na stronę Gabinetu:

Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

Fot. autora, prawa zastrzeżone

Psycholog Kraków

Rodzaje terapii

Psychoterapia nie jest jednorodną dziedziną wiedzy. Różne są korzenie poszczególnych szkół terapii. Również ich zasób pojęć i rozumienia tego, czym jest życie psychiczne i jego patologia bywa bardzo różne. Istnieją oczywiście tendencje do tego, aby integrować wiedzę terapeutyczną, wyciągać z różnych szkół to, co wspólne i to, co "oparte na dowodach". Jest to realizacja scjentystycznego i oświeceniowego ideału jedności nauk (bo taką zintegrowaną teorię terapii integruje się jeszcze z neuropsychologią). To zjawisko konsiliencji, o którym pisał Edward O. Wilson.

Integracja jest jednak w przypadku psychoterapii podejrzana o tyle, że nie da się spójnie myśleć sprzecznych teorii. Niestety nie wszystkim to przeszkadza.

Wśród różnych szkól terapii dominujące pozycje od lat zajmują dwa nurty: poznawczo - behawioralny i psychodynamiczny/psychoanalityczny. Dalej plasują się różne teorie humanistyczne, egzystencjalne, systemowe. W przypadku każdej z tych szkół istnieje jednak sporo stereotypów, co do tego, czym są te terapie, jak wyglądają, i jacy są sami terapeuci danej modalności. Być może najwięcej uprzedzeń narosło jednak wokół terapii psychodynamicznej: terapeuci są zimni, nie wspierają, nie uśmiechają się nawet - to uprzedzenia samych pacjentów. Wielu psychologów i lekarzy uważa zaś, że terapia psychodynamiczna jest skostniała, przestarzała, zbyt frustrująca, nieskuteczna, nadaje się tylko do ciężkich zaburzeń, np. osobowości. Żadne z tych twierdzeń i przesądów nie jest prawdziwe. Sama teoria nie decyduje o tym, a wręcz przeciwnie, jasno mówi o potrzebie wsparcia, rozumienia, empatyzowania, możliwości leczenia stanów lękowych, neurotycznych, posttraumatycznych itp. Oczywiście sami terapeuci bywają już różni, zależy jaką mają osobowość. To od ich osobowości i talentu zależy, jak będą pracować. Zasada ta nie tyczy się zresztą tylko terapii psychodynamicznej, ale w ogóle psychoterapii, każdego nurtu.

Zapraszam na stronę Gabinetu Psychologicznego:

Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

Fot. autora, prawa zastrzeżone.

Psycholog Kraków

Profesjonalizm w psychoterapii

Profesjonalizm w psychoterapii to pojęcie dość niejednoznaczne i często - zbyt łatwo - subiektywizowane. Bycie profesjonalnym psychoterapeutą to oczywiście stosowanie metod terapii zgodnie z wyuczoną wiedzą teoretyczną i praktyczną. Jest to też zachowanie zgodne z kodeksami etycznymi, które formułowane i publikowane są przez odpowiednie towarzystwa psychoterapeutyczne.

Co zatem nie jest profesjonalne w psychoterapii? Zdecydowanie brak profesjonalizmu polega na łatwym rezygnowaniu z metod i nie stosowaniu się do wiedzy teoretycznej danej modalności terapeutycznej. Oznacza to w praktyce, że ze względów etycznych i profesjonalnych terapeuta nie powinien odstępować od znanych sobie zasad postępowania i interweniowania. Jeżeli będzie to robił, nawet na wyraźne życzenie pacjenta, oznacza to raczej, że wzmacnia jego opory oraz niedojrzałe pragnienia, niż to, że pomaga pacjentowi. Ze strony pacjenta chodzi więc tu o opór; po stronie terapeuty jest w takim przypadku poddanie się, odreagowanie, lub zwykły brak profesjonalizmu.

Opisywana sytuacja jest analogiczna do sytuacji gdy pacjent lekarza somatycznego żąda by ten nie posługiwał się swoją wiedzą, ale odstąpił od niej na rzecz przyjęcia punktu widzenia pacjenta, który nie ma przecież odpowiedniego przygotowania, wykształcenia czy doświadczenia.

Oczywiście należy pamiętać, że w pewnych wyjątkowych sytuacjach odstępstwa od reguły są możliwe, trzeba tylko wiedzieć dlaczego się od tej reguły odchodzi i jak ma to pomóc w problemie pacjenta. Inną ważną kwestią jest to, że ze względu na wiele różnych modalności i szkół psychoterapeutycznych pacjent ma prawo wiedzieć, jak pracuje jego terapeuta. Terapeuta zaś powinien jasno wyłożyć swojemu pacjentowi sposób i reguły pracy, jakie ze względu na przekonania i posiadane wykształcenie stosuje w pracy.

Zapraszam na stronę Gabinetu:

Gabinet Psychoterapii IMAGO

gabinet.imago@gmail.com

Autor: Egon Schiele, zdjęcie pobrane z Wikiart

Psycholog Kraków